• امروز : چهارشنبه, ۱۹ اردیبهشت , ۱۴۰۳
  • برابر با : Wednesday - 8 May - 2024
::: 3338 ::: 0
0

: آخرین مطالب

وطن فارسی | محمدکاظم کاظمی* شبی با هرات جشنواره بین‌المللی فیلم زنان هرات | الکا سادات* از گسست تا پیوند هنرمندان خطاط هرات و تهران | نیک محمدمستمندغوری* نگاهی به نهادها و نشریه‌های ادبی در هرات از ۱۳۸۰ تا ۱۴۰۲ | افسانه واحدیار* اندیشه‌های اجتماعی خواجه عبدالله انصاری | سعید حقیقی جایگاه هرات در محیط فرهنگی و ادبی تاجیکستان | عبدالله راهنما* شناسنامه انجمن ادبی هرات | نارون رجایی داغ تمنا | سید ابوطالب مظفری از تسبیح تا ترنم | محمدکاظم کاظمی جامی؛ برترین چهره فرهنگی هرات | حسن امین هرات، قلب ادبیات، معنویت و تصوف در افغانستان | مرضیه سلیمانی (خورشید) پیوند هرات با آریانا و ایرانشهر | یحی حازم اسپندیار شاهنامه و هرات | محمد آصف فکرت هروی هرات از نگاه دکتر اسلامی نُدوشن | مهرداد صادقیان ندوشن هرات؛ پیوند دهنده‌ای فرهنگی ملت‌های حوزۀ نوروز | عبدالمنان دهزاد شکستن چندمین استخوان در تحویل سال | خالد قادری* هرات، نقطه‌ وصل در حوزه‌ نوروزستان | اسحاق ثاقبی داراب ظرفیت‌های هرات برای پیوندهای تاریخی حوزه‌ی تمدنی نوروز | محبوب‌الله افخمی* توهمات امارات در مورد بین المللی کردن مسئله سه جزیره ایرانی | کورش احمدی* مناقشه بر حق حاکمیت تاریخی ایران | محمدجواد حق‌شناس شبکه ملی و فراملی موزه خلیج فارس | رضا دبیری‌نژاد* حوضه آبریز خلیج فارس و دریای عمان؛ روستانشینی و پایداری معیشتی | محمدامین خراسانی* برای صیانت از نام خلیج فارس نیازمند عزم ملی هستیم خلیج فارس در آئینه زمان | محمدعلی پورکریمی* حفاظت از نام خلیج فارس جزایر سه‌گانه ایرانی، دسیسه انگلیسی، فراموش‌کاری عربی | محمدعلی بهمنی قاجار خلیج عربی یا خلیج همیشه فارس؟ بر این دو عنوان درنگ کنید | حبیب احمدزاده هژمونی ایرانی خلیج فارس از عهد باستان تا کنون | مرتضی رحیم‌نواز درباره پوشش و لباس زنان در جزیره کیش | مرتضی رحیم نواز جهانی شدن و نقش ژئواکونومیکی منطقه خلیج فارس | مهدی حسین‌پور مطلق خلیج فارس، آبراه صلح و گفتگو | فریدون مجلسی خلاء قدرت و ابهام چهره ژئوپلیتیکی در خلیج فارس | نصرت الله تاجیک درباره روز ملی خلیج‌فارس | محمدجواد حق‌شناس موزه ملی هرات | مرتضی حصاری کتیبه‌های فارسی مسجد ‌جمعه (جامع) هرات | مرتضی رضوانفر مسجد جامع هرات میراثی ماندگار در تاریخ معماری جهان اسلام | علیرضا انیسی معماری در خراسان بزرگ عهد تیموری | ترانه یلدا از چهارسوی هرات تا چهار مرکز دیپلماسی جهان | سروش رهین هرات و نقطه‌ ‌عطف رهبری | ظاهر عظیمی هرات و توسعه‌ سیاسی | سید نایل ابراهیمی حوضه آبریز هریرود؛ چالش‌ها و راهبردهای مشارکتی و بومی | عبدالبصیر عظیمی و سیدعلی حسینی موقعیت استراتژیک هرات | فریدریش انگلس (ترجمه‌: وهاب فروغ طبیبی) نقش هرات در همگرایی منطقه‌ای | ضیاءالحق طنین درخشش تاریخی هرات | سید مسعود رضوی فقیه دیدار سروان انگلیسی با یعقوب‌خان در هرات | علی مفتح ایستاده بر شکوه باستانی* | محمدجواد حق‌شناس سیاست‌گذاری «همگرایی منطقه‌ای» در حوزه تمدنی ایران فرهنگی هرات در عهد ایلخانی، آل کرت و تیموری | شیرین بیانی گزارش سفر محمود افشار به افغانستان

4

جهان را به ایران نیاز آوریم | مسعود رضوی

  • کد خبر : 4239
  • 12 آبان 1401 - 12:19
جهان را به ایران نیاز آوریم | مسعود رضوی
درس تاریخ این است که وقتی در کشور همسایه، موازنة اقتصادی دست کم انگاشته شد، بخش خصوصی و صنعت و بازار دیگر معنای متوازنی ندارد و لاجرم عرصة آرامِ برنامه ریزی و سرمایه‌گذاری و تولید و توزیع و مصرف، به صحنة مبارزه و مقاومت بدل و قدرت ارتش و سازمان اطلاعات (آی، اس، آی) صحنه گردان سیاست شده است.

در بخشی از شاهنامه، در نبرد دورانساز و بزرگ کیخسرو با افراسیاب، داستان رسیدن رستم به کوه هماون و نجات یافتن باقی مانده سپاه ایران، لحظه روبرو شدن گودرز و رستم نگاره‌ای بسیار زیبا و شورانگیز است:

چو گودرز روی تهمتن بدیدر شد از آب دیده رخش ناپدیدر پیاده شد از اسب و رستم همان ر پیاده بیامد چو باد دمانر گرفتند مریکدگر را کنارر ز هر دو برآمد خروشی به زار

پس از دوره‌ای از عسرت و رنج و خسارتهای بسیار، بالاخره خوشحالی و سُرور تمامی سپاه ایران را فرا می‌گیرد و رستم زابلی پس از گریه و سوک بر روی کشته‌های ایران، همه را فرا می‌خواند و می‌گوید: دیگر گذشته را فراموش کنید:

اگر کشته‌گر مرده هم بگذریم

سزدگر بچون و چرا ننگریم

و با تمام وجود فریاد میزند:

از این پس همه کینه باز آوریم

جهان را به ایران نیاز آوریم

آنچه درباره سیستان و بلوچستان و اهمیت استراتژیک چابهار و منطقه ساحلی مرتبط با آن در یادداشت سابق نوشتیم، تنها بازتابی از وقایع و ناآرامی های اخیر نبود. «مسأله شرق» سالهاست که از سوی تحلیلگران جغرافیای سیاسی و صاحبنظران مسائل خاورمیانه مطرح شده و در سایه آن می‌توان مزیت ژئوپولیتیک ایران را به روشنی بیان کرد.

ترسیم نقشه ساحلی جنوب ایران در چابهار به انباشت مزایایی می‌انجامد که هیچ شبیه و رقیبی برایش نمی‌توان یافت! تنها چیزی که موجب کاهش و فقدان بهره وری گسترده از منابع و منافع چابهار و سوحل نزدیک بدان شده، ناکارآمدی و مدیریت غیر علمی و ناآزموده و کوچک اندیشی درباره امری بزرگ و خطیر است. اگر سهل انگاری و کم کاری بیش از این ادامه یابد، ای بسا که همچون کشور همجوار در جنوب شرق وطن، با جمعیتی حدود ۲۳۰ میلیون نفر (که پنجمین کشور پرجمعیت جهان است)، نتوان چاره جویی و برنامه‌ریزی کرد. در آن چشم‌انداز و با آن شرایط، برای رفع حوایج مردم و بودجه جاری، به هر منبع و ملجأ و مرجعی که ثروت و سرمایه‌ای داشته باشد، رو می‌کند. به یاد داشته باشیم که «ناتوانی» و «نابودی» همسایگان دیرین‌اند و پیامد یکدیگر.

درس تاریخ این است که وقتی در کشور همسایه، موازنه اقتصادی دست کم انگاشته شد، بخش خصوصی و صنعت و بازار دیگر معنای متوازنی ندارد و لاجرم عرصه آرامِ برنامه ریزی و سرمایه‌گذاری و تولید و توزیع و مصرف، به صحنه مبارزه و مقاومت بدل و قدرت ارتش و سازمان اطلاعات (آی، اس، آی) صحنه گردان سیاست شده است.

در دهه‌های اخیر با کمک‌های امریکا و کشورهای عرب نفتی، جهت گیری خاصی را در جنوب شرقی کشورمان و در سواحل شمالی اقیانوس هند شاهد بوده ایم. این جهت گیری برمبنای سیاستگذاری و آموزشهای تندروهای سلفی، از ایدئولوژی رادیکال اخوان المسلمین نیز عبور کرده و با کنار نهادن اسلام سیاسی بر اساس تفاسیر قرآنی محمد عبده و حسن البنا (و شاگردانش سید و محمد قطب و…) متمایل به مکاتب افتای ظاهری عربستان شده است.

از ربع قرن پیش تا امروز، طالبان نیز در مدارس همین جماعت آموزش دیده و جمعیت قابل توجهی از نسل جدید جهادی‌های پشتون را سازماندهی کرده اند. چیرگی طالبها بر افغانستان، آغاز جریانی بود که هژمونی ایران را در شرق تهدید می‌کرد و این چیزی نبود که از چشم صاحب نظران و تحلیل گران پنهان بماند. هم در جانب ایران و هم در جانب هند و به ویژه در افغانستان، منطقه‌ای مهم و حساس در مرز و ارض، مقهور استیلای طالبان و صحنه گردانی‌آی اس آی شد.

در چینش و چالشی چندلایه، سلطه پشتونیزم، آموزه‌های مکاتب سلفی عربستان، نفوذ سیاسی و مالی قطر و امارات در سراسر مرزهای شرقی ایران بارگذاری شد و در نهانگاه این برنامه‌ها، منافع ارتش و سازمان اطلاعات پاکستان و برنامه‌های متقارن و نامتقارن امریکا نیز کارگذاری شد. در این ماجرا که پهنه پیچیده‌ای را دربر می‌گرفت، هند و چین و ایران و تاجیکستان مستقیما درگیر تهدیدی مداوم شدند و اقتصاد و امنیت منطقه وارد موازنه‌ای شد که برای درک آن باید عناصر و پیوندها و راهبردهای سابق را به کلی کنار نهاد و بازتعریف کرد.

اینجاست که غفلت ما از توسعه شرق و وانهادن چابهار به مثابه منطقه آزاد تجاری و تفریحی، برای تعطیلات خانوادگی و استراحت آقازاده‌ها، با هتلهای عالی و خالی، یکباره ما را در برابر رقبای تازه نفس به فکر فرو می‌برد و وضع جدید و تهدیدهای جدّی موجب تشویش مردم صاحب نظر و دوستداران میهن می‌شود.

نگاه به شرق می‌باید با لحاظ کردن این موضوعات و درک برنامه‌های کوتاه مدت و بلند مدتی که انرژی و بازرگانی را در مسیرهای بیرون از ایران تعریف کرده و رقیبان ما را در مقابل رفیقانمان تقویت کرد فهمیده و دنبال می‌شد.

هند که متحد قابل اعتماد و دیرین ما و وزنه عظیم و مهم گروه بیست و اقتصادهای بزرگ جهانی است، با دست خالی از چابهار رفت و تجارت در کریدور جنوب به شمال هم از چنگ ما خارج شد و به اسکله‌های بندر گوادر نقل مکان کرد تا در سایه ارتش پاکستان و جنگ سالاران طالبان، مسیری پرهزینه و پرمناقشه را دنبال کند.

بجز جانب خارجی قضایا، درباره یک موضوع مهم دیگر نیز باید سخن بگوییم و آن‌عدم توسعه و نوسازی در استان گرامی و پهناور سیستان و بلوچستان است. پرسشی که هم جانب ملی دارد و هم جنبه بومی قدرتمندی در آن نهفته است. اما باید این مسئله را در پهنه‌ای بزرگ و در نواری طولانی از غربی‌ترین نقاط ساحل خلیج فارس، یعنی بوشهر و کرانه‌های اروندرود آغاز کنیم. پس از سال‌ها غفلت می‌باید بیندیشیم به هزاران کیلومتر نوار ساحلی که تا شرقی‌ترین سواحل دریای عمان را دربر می‌گیرد.

برای حفظ اقتدار و گسترش هژمونی ایران می‌باید تاسیسات و امکانات سخت و نرم، مکانیکی و انسانی برتر را فراهم ساخت. از بنادر مکانیزه و کارخانجات صنعتی مدرن و شهرکهای نوساز و بازارهای آزاد پر رونق و ترافیک کشتی و ترانزیت ده‌ها ایستگاه قطارهای برقی و کامیونهای پرتعداد برای حمل کالا به قلب ایران و به کشورهای همسایه در غرب و شمال و شرق و…

البته درباب غفتل‌ها می‌باید بیدارباش و هشدار داده شود و پرسشهای زیاد بپرسیم؟ این سؤال، برایند یک مقایسه ساده است که مسافر بندر گنگ و بندر لنگه و بوشهر در هنگام سفر به ابوظبی، دبی، شارجه و عمان و بحرین در ذهن خود مطرح می‌کند و جهانگرد و توریستی که برای دیدن جام جهانی به قطر رفته یا خواهد رفت، از خود می‌پرسد. عظمت ایران و این که یک ریگ از دشتهای پهناور و زیبای آن به جهانی می‌ارزد به جای خود، اما اینک ناگزیر از مقایسه و سنجشی تاریخی هستیم و آخر سر هم این گزاره یا پرسش کلاسیک مطرح است که: چه باید کرد؟

بیتی را که ابتدای نوشته از زبان یگانه پهلوان سیستانی خواندیم دوباره می‌آورم:

از این پس همه کینه باز آوریم

جهان را به ایران نیاز آوریم

لینک کوتاه : https://nimroozmag.com/?p=4239
  • نویسنده : مسعود رضوی
  • منبع : روزنامه اطلاعات
  • 197 بازدید

ثبت دیدگاه

قوانین ارسال دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.