• امروز : شنبه, ۸ آذر , ۱۴۰۴
  • برابر با : Saturday - 29 November - 2025
::: 3505 ::: 0
0

: آخرین مطالب

منشور کوروش، راهنمای حکمرانی | محمدجواد حق‌شناس بازخوانی میراث کوروش نه‌تنها یک یاد تاریخی بلکه یک نیاز انسانی است کوروش، الگویی برای صلح و مدارا در حکمرانی | محمدجواد حق‌شناس روستاهای ایرانی، بربام گردشگری جهان | محمدجواد حق شناس مهرگان؛ آیین مهرورزی ، سپاس یزدان و پاسداری از زمین | محمدجواد حق شناس از دایی‌جان ناپلئون تا ناخدا خورشید؛ مسیر یک سینماگر مؤلف | محمدجواد حق‌ شناس اسنپ‌بک و ضرورت بازاندیشی در راهبردهای ملی | محمدجواد حق‌شناس جغرافیای اقتصادی جدید | آدام اس . پوزن (ترجمه: رضا جلالی) نوازندگان ارمنی، برای صلح در تخت‌جمشید، می‌نوازند | محمدجواد حق‌شناس ثبت جهانی دره‌های خرم‌آباد، گامی بزرگ در مسیر انسجام ملی و توسعه پایدار | محمدجواد حق‌شناس بدرود با خالق «قلندرخونه» وزارت میراث‌فرهنگی، پرچم‌دار بازتعریف «ایران» به‌عنوان یک تمدن بزرگ است | محمدجواد حق‌شناس گهرپارک سیرجان؛ نگین درخشان گردشگری | محمدجواد حق‌شناس پس از شی جین پنگ | تایلور جوست و دانیل ماتینگ لی (ترجمه: رضا جلالی) گویا، لمپنیسم بودن مُد شده | ندا مهیار ملک‌المتکلمین روشنفکر مشروطه | ندا مهیار چین در اوکراین به دنبال چیست؟ | دا وی (ترجمه: رضا جلالی) روز خبرنگار، گفت‌وگوی آینده با گذشته | محمدجواد حق‌شناس وقتی دانش در حصر می‌ماند | ندا مهیار جامعه‌شناسی جنبش مشروطه از منظر قواعد فیزیک اجتماع | سعید کافی انارکی (ساربان) تمجید فرانسوی‌ها از توسعه سیاسی در ایران مشروطه | علی مفتح* از هرات تا هشتادان | محسن روحی‌صفت* پیش‌زمینه شکل‌گیری جنبش مشروطیت در ایران | فریدون مجلسی ترور نافرجام محمدعلی‌شاه، پس‌از شهادت ملک‌المتکلمین | شیرین بیانی پس‌ از یک قرن سکوت | مریم مهدوی اصل* در خدمت ایران | شیرین بیانی چگونگی تألیف «تاریخ انقلاب مشروطیت ایران» از نگاه کوچکترین فرد خانواده ملک المتکلّمین و آرمانش | شیرین بیانی* (اسلامی نُدوشن) شیرین بیانی، نتیجه فرهنگ تاریخ‌ساز ملک‌المتکلمین روسیه نفوذ خود را در منطقه خارج نزدیک* از دست می‌دهد. | جفری‌مان کف (ترجمه: رضا جلالی) استرداد؛ روایت یک عقب نشینی یا تولد یک فضیلت؟ | روزبه کردونی شماره جدید نشریه نیم روز منتشر شد رضاشاه، مهاجری در زمین خود | ندا مهیار راه‌های جلب اعتماد مردم | محمدجواد حق شناس نگاهی انسان شناسانه به جنگ و هویت ملی | مینو سلیمی* نقش بسته‌بندی فرهنگ محور صنایع دستی در حفظ و تقویت هویت‌های ملی | روح الله رحمانی * نقش آموزش و پرورش در تقویت هویت ملی و آسیب شناسی سند ۲۰۳۰ | مریم محمدی حبیب * نقش نمادهای شاخص طبیعی در تقویت هویت ملی | علی قمی اویلی نقش و تأثیر میراث فرهنگی و طبیعی در بازآفرینی، احساس تعلق و تقویت هویت ملی | علی قمی اویلی * نقش میراث فرهنگی ناملموس در تقویت هویت ملی | سیما حدادی * زبان فارسی و هویت بخشی ملی | ندا مهیار هویت ملی و اهمیت نمادهای آن | مهدی عسگری * نام واره ایران | مرتضی رحیم‌‎نواز محمدعلی فروغی؛ هویت ایرانی و نهادسازی ملی | علیرضا حسن‌زاده * انسجام ملّی و شاهنامه | محمد رسولی * تهران تمام مرا پس نداد | امید مستوفی‌راد هویت ایرانی | رضا حبیب‌پور * کردستانات در سایه جنگ: آرامش و همدلی، جلوه‌ای از هویت ملی | حمید امان‌ اللهی * هویت ایرانی، جریان زنده در دل آیین‌ها و نمادها | رقیه محمدزاده * آشتی امت با ملت | فتح الله امی

15

کتیبه‌های عاشورایی در قفقاز و آفریقا | مرتضی رضوانفر

  • کد خبر : 13981
  • 31 تیر 1402 - 17:54
کتیبه‌های عاشورایی در قفقاز و آفریقا | مرتضی رضوانفر
کشورهای ساحل شرقی آفریقا شامل سومالی، کنیا و تانزانیا نیز از جمله کشورهایی هستند که از کتیبه‌های فارسی شعر محتشم در نقاط مختلف خصوصا امام باره‌ها یا محفل‌ها (حسینیه‌ها) و مساجد مرتبط با شیعیان استفاده می‌کنند.

شاید بتوان گفت ترجیع بند محتشم کاشانی در وصف عاشورا پر استفاده‌ترین متن فارسی در جهان است. زیرا این شعر به صورت کتیبۀ سنگی، گچی و کاشی در مساجد و یا حسینیه‌های مربوط به ایرانیان در برخی از کشورها و بعدها به صورت کتیبه‌های پارچه‌ای در بسیاری از نقاط که گروه‌های شیعی حضور داشته‌اند، استفاده شده است. از عهد صفوی در بسیاری از کشورها هرجا که شاهد حضور ایرانیان بوده‌ایم، می‌توان دو نماد را پر بسامد و پرتکرار یافت، یکی شعر محتشم در وصف عاشورا به عنوان نمادی از شیعه بودن، مانند کتیبه محراب مسجد شاه عباس در شهر دربند روسیه و دیگری آرم شیر و خورشید به عنوان نمادی از ایرانی بودن، مانند سنگ مزار ایرانیان در شهر ماخاچ قلعه پایتخت جمهوری داغستان روسیه است. گفته شده است آرم شیر و خورشید که سابقه‌ای بلند در تاریخ ایران دارد، در عهد قاجار تغییر پیدا کرده و شکلی شیعی ـ ایرانی به خود گرفته است. بر اساس منابع مکتوب از دوره قاجار، به دستور فتحعلی شاه قاجار دست شیر بالا آمده و شمشیر ذوالفقار را به دست می‌گیرد. شیری که شمشیر در دست دارد نماد حضرت علی (ع) به عنوان شیرخدا و برداشتی از عنوان «اسدالله غالب» یا «حیدر کرار» است. نظیر این طرح را می‌توان در سر در مسجد امام مهدی (ع) در شهر دربند روسیه مشاهده نمود.

البته طبق کتیبه و شمایلی که اینجانب در ارمنستان شناسایی کرده و در رسانه‌ها به عنوان کشف شیر شمشیر به دست در ارمنستان منعکس گردید، می‌تواند تاریخ این شیر را از عهد فتحعلی شاه به ششصد سال به عقب برگرداند، زیرا در مسجدی نصب شده که تاریخ ۶۶۱ هجری را بر یکی از کتیبه‌ها دارد

ترجیع بند محتشم کاشانی در برخی نقاط به صورت کتیبه بر روی بناهای مذهبی استفاده شده است. مانند مسجد ایرانیان در شهر میانمار، مسجد شاه عباس در شهر دربند روسیه و یا مسجد کبود در شهر ایروان ارمنستان. بیشترین گستره شعر محتشم به صورت کتیبه‌های پارچه‌ای است، به مرور این کتیبه‌های پارچه‌ای فراتر از گروه‌های ایرانی رفته و اکنون در قفقاز شمالی و کشورهای حوزه قفقاز جنوبی، کشورهای شبه قاره هند، برخی کشورهای عربی مانند کشورهای حاشیه خلیج فارس، عراق، لبنان و سوریه نیز استفاده می‌شود.

کشورهای ساحل شرقی آفریقا شامل سومالی، کنیا و تانزانیا نیز از جمله کشورهایی هستند که از کتیبه‌های فارسی شعر محتشم در نقاط مختلف خصوصا امام باره‌ها یا محفل‌ها (حسینیه‌ها) و مساجد مرتبط با شیعیان استفاده می‌کنند. نظیر این استفاده را می‌توان در پرچم هیات محفل بی‌بی زینب در جزیره زنگبار(تانزانیا) مشاهده نمود.

به نظر می‌رسد از دلایل گستره شعر محتشم در کشورهای مختلف جهان، ابتدا قدرت و استحکام ساختاری این شعر است. چون شاعران نام‌آور بسیاری مرثیه‌سرایی کرده‌اند، اما آثارشان تا این میزان تاثیرگذار نبوده است. دیگر این‌که به قول مرحوم جابر عناصری حضور جنبه‌های نمایشی و صحنه‌پردازی قدرتمند در این شعر باعث اثربخشی و ماندگاری آن شده است. این مرثیه از ابتدا با مصرع «باز این چه شورش است که در خلق عالم است» با یک عظمت و حماسه آغاز می‌شود. نوع نگاه محتشم نوعی رستاخیز و قیامت در کل جهان عالم است و در کنار این عظمت از مظلومیت امام حسین (ع) و همراهان وی می‌گوید. باید گفت ترجیع‌بند محتشم، پرچم و بیانیه تشیع در مناطق مختلف جهان است. حتی می‌توان گفت موضوعی ایدئولوژیک برای حکومت صفویه بوده که ابتدا به عنوان نماد دولت صفوی و سپس نماد تشیع در کشورهای مختلف مطرح شده است.

لینک کوتاه : https://nimroozmag.com/?p=13981
  • نویسنده : مرتضی رضوانفر
  • منبع : هفته‌نامه نیم‌روز
  • 581 بازدید

نوشته ‎های مشابه

ثبت دیدگاه

قوانین ارسال دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.